Spis treści
Co zrobić przed trzęsieniem ziemi?
Zanim zaczniesz martwić się trzęsieniami ziemi, sprawdź dokładnie kondycję swojego domu. Przyjrzyj się ścianom, sufitom i ramom okiennym, szukając jakichkolwiek rys czy pęknięć. Kluczowe jest również opanowanie obsługi głównych zaworów gazu, wody oraz wyłączników prądu.
Aby nie narażać domowników na niepotrzebne urazy, koniecznie przytwierdź do ścian:
- regały,
- ciężkie szafki,
- sprzęt RTV.
Pomyśl też o zabezpieczeniu finansowym – odpowiednia polisa obejmująca skutki katastrof naturalnych może okazać się zbawienna, gdy dojdzie do zniszczeń. Warto przygotować się na najczarniejszy scenariusz, gromadząc w jednym miejscu ważne dokumenty, trochę gotówki oraz numery alarmowe.
Spakuj plecak kryzysowy: powinien wystarczyć na 72 godziny i zawierać:
- wodę,
- żywność z długim terminem ważności,
- apteczkę,
- niezbędne leki,
- podstawowe środki higieniczne.
Pamiętaj, aby wyszkolić domowników w udzielaniu pierwszej pomocy. Regularne próby ewakuacyjne znacząco poprawiają naszą czujność i pozwalają działać automatycznie w panice. Warto wyrobić w sobie nawyk trzymania wytrzymałych butów pod łóżkiem na wypadek nocnych wstrząsów i przyswoić technikę „schyl się, osłoń i trzymaj się”. Przede wszystkim jednak ustalcie z rodziną konkretny plan działania oraz miejsce, w którym spotkacie się po ewakuacji. To najlepszy sposób, by odnaleźć się w chaosie, gdy zawiodą telefony i internet.
Jak przygotować plan ewakuacji i miejsce spotkania?
Dobrze przygotowany plan ewakuacji musi uwzględniać co najmniej dwie drogi ucieczki z każdego pomieszczenia. W razie trzęsienia ziemi pamiętaj, by poruszać się wyłącznie schodami; korzystanie z windy grozi utknięciem między piętrami w wyniku awarii zasilania.
Miejsca zbiórki warto wyznaczyć na otwartym terenie, z dala od zabudowań, drzew czy linii energetycznych, co znacząco zmniejsza ryzyko trafienia przez spadające odłamki. Rozsądnie jest też określić punkt główny oraz zapasowy – to bezpieczne rozwiązanie na wypadek, gdyby pierwsza lokalizacja okazała się niedostępna.
Każdy domownik powinien dysponować osobistym zestawem zawierającym:
- klucze,
- kopie dowodów tożsamości,
- listę telefonów do bliskich.
Jeśli planujesz podróż zagraniczną, warto zarejestrować się w systemie Odyseusz, co znacznie ułatwi kontakt z polskim konsulatem w sytuacjach kryzysowych. Aby jednak teoria przełożyła się na sprawne działanie, szczególnie u dzieci i seniorów, należy regularnie przeprowadzać próbne ewakuacje – także po zmroku.
Warto mieć również gotową torbę podręczną z najpotrzebniejszymi rzeczami, by w razie potrzeby błyskawicznie opuścić dom. Gdy już znajdziesz się na zewnątrz, cierpliwie czekaj na instrukcje służb ratunkowych. Pod żadnym pozorem nie wchodź z powrotem do budynku, zanim specjaliści nie potwierdzą, że konstrukcja jest w pełni bezpieczna.
Jak skompletować domowy zestaw ratunkowy?
Podstawowy zapas wody to minimum dwa litry na dobę dla każdego domownika, co powinno zabezpieczyć potrzeby twojej rodziny przez 72 godziny. Warto przy tym zgromadzić prowiant o długim terminie przydatności, jak:
- konserwy,
- żywność liofilizowana.
Pamiętaj, aby wybierać produkty wysokokaloryczne, które dodadzą sił w sytuacjach kryzysowych, i regularnie kontrolować ich daty ważności. Apteczka to absolutna podstawa – nie może w niej zabraknąć:
- środków opatrunkowych,
- płynów odkażających,
- leków przyjmowanych na stałe.
Dobrym pomysłem jest dołączenie do niej niewielkiej karty z informacją o grupie krwi każdego członka rodziny. Całość zestawu ratunkowego uzupełnij przedmiotami służącymi do przywoływania pomocy, takimi jak:
- gwizdek,
- latarka z nadmiarem baterii,
- elementy odblaskowe.
Warto mieć pod ręką radio na baterie, które pozwoli odsłuchać komunikaty służb w razie awarii sieci internetowej. Cały ekwipunek warto wzbogacić o:
- nóż,
- taśmę izolacyjną,
- linkę,
- powerbank.
Jeśli chodzi o odzież, przygotuj:
- kask,
- solidne buty,
- ubranie adekwatne do pogody,
- by ochronić się w trudnym terenie.
Pamiętaj o zabezpieczeniu:
- dokumentów,
- listy kontaktów alarmowych,
- gotówki.
Umieść je w wodoszczelnym pojemniku i przechowuj w miejscu, do którego sięgniesz w mgnieniu oka. Oprócz regularnego przeglądu dat ważności leków i stanu baterii, warto dołączyć do zapasów:
- maski przeciwpyłowe,
- podstawowe środki higieniczne,
- szczególnie jeśli przewidujesz konieczność dłuższej ewakuacji.
Jak zachować się podczas silnych wstrząsów?
W obliczu trzęsienia ziemi kluczem do przetrwania jest opanowanie. Staraj się unikać paniki, pamiętając o podstawowej zasadzie: padnij, zakryj się i trzymaj. Skul się nisko przy podłodze, osłaniając głowę i kark ramionami lub kurtką, a następnie złap się stabilnego przedmiotu.
Przebywając wewnątrz budynku, najlepiej skryć się pod masywnym blatem stołu czy biurka, z dala od:
- okien,
- luster,
- wysokich regałów,
- które mogłyby się przewrócić.
Jeśli zaskoczy cię to w łóżku, zostań w nim, osłaniając głowę poduszką. Podczas wstrząsów pod żadnym pozorem nie wsiadaj do windy, gdyż awaria zasilania może doprowadzić do jej zablokowania. Próba ucieczki na zewnątrz również nie jest dobrym pomysłem – narażasz się wtedy na uderzenia spadającym gruzem.
Jeśli już znajdziesz się na zewnątrz, oddal się od konstrukcji, drzew, słupów i linii wysokiego napięcia, szukając schronienia w otwartej przestrzeni. Kierowcom zaleca się zatrzymanie samochodu na poboczu, z dala od mostów, wiaduktów i wysokich budowli. W miejscach publicznych unikaj wyścigów do wyjścia; bezpieczniej jest przeczekać drgania w miejscu.
Gdy ziemia przestanie się trząść, nie trać czujności, bo często następują wstrząsy wtórne. Nasłuchuj komunikatów płynących z radia na baterie i postępuj zgodnie z wytycznymi władz.
Gdzie szukać bezpiecznych miejsc w budynku?
W sytuacjach kryzysowych, takich jak trzęsienie ziemi, odpowiednia reakcja w pierwszych sekundach drgań drastycznie zwiększa Twoje szanse na uniknięcie obrażeń. Najskuteczniejszym azylem jest solidny stół lub biurko, które przejmą na siebie ciężar spadających fragmentów sufitu czy tynku. Jeśli w zasięgu wzroku nie ma żadnego mebla, wykorzystaj narożnik wewnętrznej ściany; konstrukcje budynków są tam zazwyczaj znacznie bardziej stabilne.
Podczas wstrząsów koniecznie trzymaj się z dala od:
- luster,
- okien,
- wszelkich szklanych elementów mogących wybuchnąć ostrymi odłamkami,
- ciężkich sprzętów, takich jak piece czy piece kuchenne, które mogą się przemieścić.
W skrajnych sytuacjach, gdy budynek ulegnie zawaleniu, ratunkiem może okazać się tzw. trójkąt życia, czyli wolna przestrzeń obok masywnego przedmiotu, który stworzy swoisty kokon ochronny. Zapomnij o starych mitach dotyczących bezpieczeństwa futryn drzwiowych – dzisiejsze standardy budownictwa jasno wskazują, że lepiej zostać pod mocnym blatem.
Gdy główna fala wstrząsów minie, wciąż musisz zachować najwyższą ostrożność. Przed opuszczeniem lokalu warto założyć:
- kask,
- solidne obuwie,
aby zabezpieczyć się przed skaleczeniami od zalegającego wszędzie gruzu. Twoją uwagę podczas ewakuacji powinny zaprzątać nie tylko same wstrząsy, ale i stan techniczny otoczenia – wypatruj:
- pęknięć na stropach,
- rys w strukturze ścian,
- uszkodzonych fundamentów.
Takie sygnały to znak, że budynek jest w stanie przedzawałowym. Kieruj się wyjściem w bezpiecznej odległości od kruchych balkonów i elewacji, które w każdej chwili mogą runąć na ziemię.
Kiedy i jak bezpiecznie opuścić budynek?
Wstrzymaj się z opuszczeniem budynku, dopóki grunt całkowicie nie przestanie drżeć. Zanim ruszysz, upewnij się, że droga ucieczki jest przejezdna. Koniecznie załóż mocne buty – ochronią Cię one przed skaleczeniami od potłuczonego szkła i gruzu.
Przy wyjściu zabierz wcześniej spakowany plecak ewakuacyjny, w którym powinny znaleźć się:
- najważniejsze dokumenty,
- trochę gotówki,
- latarka,
- podstawowe środki opatrunkowe.
Wyczucie gazu to sygnał alarmowy; w takiej sytuacji pod żadnym pozorem nie odpalaj zapałek ani zapalniczek. Jeśli masz możliwość, przed wyjściem odetnij dopływ prądu i gazu, a następnie niezwłocznie wezwij pomoc. Do przemieszczania się używaj wyłącznie schodów, ponieważ winda w każdej chwili może się zatrzymać, więżąc Cię między piętrami.
Gdy już znajdziesz się na zewnątrz, nie zatrzymuj się przy uszkodzonym obiekcie. Unikaj zerwanych linii energetycznych i nie parkuj blisko budynków, które mogą być niestabilne. Skieruj się w stronę wyznaczonego miejsca zbiórki lub punktu ewakuacyjnego, pamiętając przy tym, że wstrząsy wtórne mogą uderzyć w każdym momencie.
Osoby przebywające w pasie nadmorskim muszą zachować szczególną czujność ze względu na groźbę tsunami – w razie potrzeby natychmiast udajcie się w głąb lądu lub na wyżej położone tereny. Jeśli natomiast utkniesz pod gruzami, nie marnuj sił na krzyki. Znacznie skuteczniejsze będzie wysyłanie wiadomości tekstowych lub pukanie w metalowe rury, co pozwoli ratownikom szybciej Cię odnaleźć.
Jak postępować przy wycieku gazu lub pożarze?
Jeśli podejrzewasz wyciek gazu, w pierwszej kolejności zakręć główny zawór, o ile pozwala na to Twoje bezpieczeństwo. Pod żadnym pozorem nie włączaj urządzeń elektrycznych, nie dotykaj kontaktów ani włączników światła – nawet mikroskopijna iskra może doprowadzić do wybuchu. Zrezygnuj z zapalania świeczek czy papierosów.
Jeśli masz możliwość, szeroko otwórz okna i drzwi, aby przewietrzyć wnętrze, ale nie traktuj tego jako priorytetu – najważniejsza jest jak najszybsza ewakuacja i wezwanie służb ratunkowych oraz pogotowia gazowego.
W sytuacji pożarowej chwyć za gaśnicę tylko wtedy, gdy ogień jest niewielki i masz pewność, że droga ewakuacji pozostaje dostępna. Pamiętaj, że po wstrząsach sejsmicznych sieć wodociągowa bywa uszkodzona, co często uniemożliwia czerpanie wody do gaszenia. Jeśli żywioł zaczyna wymykać się spod kontroli, nie zwlekaj – wyjdź z budynku, zamykając za sobą drzwi, co pozwoli nieco ograniczyć rozprzestrzenianie się płomieni.
Po bezpiecznym opuszczeniu obiektu udaj się do wyznaczonego punktu zbiórki i wezwij wsparcie. Do momentu przyjazdu fachowców pod żadnym pozorem nie wracaj do środka i unikaj otwartego ognia. Zachowaj czujność w pobliżu uszkodzonych butli z gazem, które mogą niespodziewanie wybuchnąć, i obserwuj, czy pożar nie przenosi się na sąsiednie struktury.
Na bieżąco śledź komunikaty w lokalnym radiu, aby wiedzieć, kiedy budynek zostanie uznany za bezpieczny i czy możesz do niego wrócić.